Το Πιλάτες στοχεύει στην σωστή ενδυνάμωση του σώματος χωρίς να καταπονεί και να επιβαρύνει το σώμα μας. Βασική αρχή της μεθόδου είναι ο έλεγχος και η σταθεροποίηση του σώματος μέσα από το κέντρο του, χαμηλά στην κοιλιακή χώρα. Το powerhouse, κέντρο δύναμης, όπως ονομάστηκε από τον J Pilates είναι η βασική αρχή για να σταθεροποιήσουμε τον κορμό ώστε να επαναφέρουμε το σώμα σε ουδέτερη θέση με σωστό κέντρο βάρους και ένα ισορροπημένο μυϊκό σύστημα, ακόμα και στις πιο απαιτητικές ασκήσεις. Βασίζεται στον τρόπο με τον οποίο η κίνηση οργανώνεται απο το νευρικό σύστημα και (επαν) εκπαιδεύει το σώμα να λειτουργεί χρησιμοποιώντας τους σωστούς μύες στο ξεκίνημα μιας κίνησης, αποφεύγωντας καθημερινούς τραυματισμούς. Βελτιώνει την ποιότητα και συνείδηση της στάσης και κίνησης του κορμού, όποια κι αν ειναι η καθημερινότητα και οι συνήθειές του.
Η κάθε κίνηση γίνεται με επίγνωση και σε συνδυασμό με σωστή αναπνοή, όπου δίνεται αρκετή έμφαση στην ποιότητα της, ώστε να βελτιώσουμε την γενική φυσική κατάσταση. Στις περισσότερες θέσεις, συμμετέχει όλο το σώμα, που μαθαίνει να σταθεροποιεί με προσοχή τις αρθρώσεις και να ελέγχει με ακρίβεια την κατανομή της μυϊκής δύναμης. Με ένα δυνατό κέντρο δύναμης μπορούμε να εκτελέσουμε με αποτελεσματικότητα ασκήσεις από το βασικό έως το πιο προχωρημένο επίπεδο. Αποτέλεσμα των αρχών αυτών είναι μια πολύ ασφαλής και λειτουργική προπόνηση που αποφέρει αρμονία και ισορροπία του μυοσκελετικού και νευρικού συστήματος, με στόχο την καλύτερη δυνατή συνεργασία τους.
Ο Joseph Pilates θεωρούσε την μέθοδο του, την οποία αρχικά ονόμασε Contrology, ως τρόπο ζωής και δρόμο προς την καθολική υγεία και όχι απλώς μια σειρά ασκήσεων.Τα όργανα του Pilates είναι σχεδιασμένα για να ασκούν ολόκληρο το σώμα χρησιμοποιώντας θέσεις και κινήσεις οι οποίες βελτιώνουν την ευθυγράμμιση και την ισορροπία του σώματος. Αναγκάζουν τον ασκούμενο να δουλέψει με το δικό του βάρος ενεργοποιώντας διαρκώς τους μύες σταθεροποίησης, αφού πολλές φορές λειτουργούν ως μέσο αποσταθεροποίησης. Στη φιλοσοφία της κατασκεύης τους βρίσκεται η σταδιακή αντίσταση που δημιουργούν τα ελατήρια, με στόχο την ενδυνάμωση πολλών διαφορετικών μυϊκών ομάδων, δουλεύοντας κυρίως σε κλείστη αλυσίδα με βάση τη σωστή ευθυγραμμίση. Τα βασικά μηχανήματα του είναι το Reformer, wunda chair, cadillac και το ladder barrel.
Αξίζει να σημειωθεί οτι παρόλο που στην αρχή η πρακτική έχει αργό ρυθμό, μετά από κάποια μαθήματα και ανάλογα το επίπεδο του μαθητή, το ασκησιoλόγιο γίνεται αρκετά προχωρημένο και απαιτητικό. Μην ξεχνάμε ότι αρχικά ο ίδιος δούλευε με επαγγελματίες χορευτές και ακροβάτες με στόχο του την μέγιστη απόδοση τους, πέρα από την αποκατάσταση των τραυματισμών.

Ένα εξαιρετικό εργαλείο για cross-training, συνδυαστική προπόνηση για εκείνους που αθλούνται ή κάνουν πρωταθλητισμό, χορό, ή άλλη κινητική δραστηριότητα βάζοντας τη σωστή βάση ώστε το σώμα να αντέξει την καταπόνηση και να έχει καλύτερα αποτελέσματα.

Δουλεύοντας σε συνεργασία με φυσιοθεραπεύτες και ορθοπεδικούς γίνεται ένα εξαιρετικό εργαλείο αποκατάστασης για τραυματισμούς, ενώ διάφορες παθήσεις της σπονδυλικής στήλης, σκολίωση, κύφωση κ.α. σταδιακά ανακουφίζονται, αφού η στάση σώματος βελτιώνεται και αναλόγα την περίπτωση με τον καιρό μειώνονται σημαντικά καθώς και χρόνιοι πόνοι της πλάτης, του αυχένα, της μέσης και των αρθρώσεων εξαλείφονται. Μαθαίνοντας μέσα από την τεχνική, με δεξιοτεχνεία και ικανότητα να προστατεύουμε το σώμα σε όλα τα επίπεδα και τους άξονες του.
Ο Pilates είχε εμπνεύστει πολύ απο το ελληνικό ιδεώδες, νούς υγειής εν σώματι υγειή, την ισσοροπία ανάμεσα σε σώμα και πνεύμα. Μπροστά από την εποχή του, η εμπειρία του τον δίδαξε ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής, η κακή στάση σώματος και η ανεπαρκής αναπνοή είναι οι ρίζες για μια κακή υγεία. Με τη μέθοδο του δημιούργησε ένα σύστημα που μας βοηθάει να έχουμε καλύτερη ευθυγράμμιση, ισορροπία και μεγαλύτερη κινητική δυνατότητα.